امروزه به دلیل تغییرات رژیم غذایی انسان ها، افراد زیادی در دنیا به بیماری سلیاک مبتلا می شوند. به همین خاطر کسب اطلاعات درباره این بیماری مهم و ضروری است. سلیاک یک بیماری تغذیه ای مزمن و یک مشکل خود ایمنی است که باعث اشکال در جذب مواد مغذی می شود. این بیماری معمولا وراثتی است و سایر اعضاء خانواده بیماران مبتلا به سلیاک نیز مستعد ابتلا این بیماری هستند. سلیاک در اثر حساسیت به پروتئینی به نام گلوتن (پروتئینی که در گندم، جو و چاودار وجود دارد) ایجاد می شود. زمانی که فرد مبتلا ، گلوتن دریافت می کند، سیستم ایمنی او فعال می شود و به سلول های روده حمله می کند. این امر منجر به آسیب سطح جذبی روده می شود و در نتیجه بدن نمی تواند مواد مغذی مانند چربی، پروتئین، کربوهیدرات، ویتامین ها و مواد معدنی را جذب کند. بنابراین سلیاک یک بیماری خود ایمنی به حساب می آید که در تمام طول عمر همراه فرد مبتلا خواهد بود.

در حالت طبیعی مخاط روده کوچک با میلیون ها پرز پوشیده شده است که سطح جذب روده را افزایش می دهند. در التهاب ناشی از سلیاک، پرزهای روده کوچک موقتا آسیب می بینند که این امر موجب کاهش جذب مواد مغذی خواهد شد. وقتی گلوتن از غذا حذف شود، التهاب کم می شود و روده التیام پیدا می کند.

تفاوت بیماری کرون و سلیاک

عوارض سلیاک در سفیدپوستان بیشتر از سایر نژادها و شیوع آن در زنان بیشتر از مردان است. امکان دارد شیرخواران و کودکان به این بیماری مبتلا باشند اما معمولا بیماری در بزرگسالی تشخیص داده می شود. البته از آنجایی که تشخیص سلیاک دشوار است، گاهی در ۷۰ یا ۸۰ سالگی تشخیص داده خواهد شد.

«علائم بیماری سلیاک»

این بیماری معمولا وراثتی است و سنین مختلفی را درگیر می‌کند. بنابراین ممکن است نشانه های سلیاک در هر گروه به شکل متفاوتی بروز پیدا کند. در کل علائم بیماری، به وسعت التهاب روده بستگی دارد. برخی دچار التهابی خفیف با علائم ناچیز می شوند، حتی گاهی ممکن است احساس کنند بیماری از بین رفته است. اما از طرف دیگر بعضی از بیماران التهاب شدیدتری دارند که علائم را تشدید می کند و مبتلایان باید به پزشک متخصص مراجعه کنند. تا وقتی که روده کوچک التهاب شدیدی نداشته باشد، علائم جدی در فرد ایجاد نخواهد شد.

علائم شایع سلیاک عبارتند از:

  • درد شکمی
  • نفخ شدید
  • اسهال و استفراغ
  • کاهش وزن
  • کم خونی
  • ورم شکم
  • یبوست
  • مدفوع بد بو و کدر
  • خستگی مفرط
  • کاهش روند رشد و وزن در کودکان

دیگر علائم سلیاک شامل موارد زیر است:

  • احساس ضعف
  • خستگی
  • دردهای استخوانی و مفصلی
  • سطح پائین ویتامین ها ، بخصوص آهن ، کلسیم و فولات
  • استئوپروز
  • زخمی که دیر بهبود پیدا کند

«عوارض بیماری سلیاک»

اگر مبتلایان به سلیاک، همواره به رژیم های غذایی فاقد گلوتن بی توجهی کنند، ممکن است دچار مشکلات و بیماری های دیگری شوند از جمله:

  • کم خونی شدید
  • سقط جنین و نازایی
  • مشکلات عصبی همچون زوال عقل، میگرن، صرع
  • کمبود شدید ویتامین‌ها و مواد معدنی
  • ابتلا به پوکی استخوان زودرس
  • ریزش مو
  • سرطان لنفوم روده و سرطان روده کوچک
  • عدم تحمل لاکتوز

«راه های تشخیص سلیاک»

آزمایش خون و در وهله بعدی نمونه برداری از روده، از راه های شایع تشخیص سلیاک هستند. چندین تست برای غربالگری بیماری سلیاک وجود دارد اما متداول ترین آن ها، اندازه گیری tTG-IgA است. گاها اگر نتایج آزمایشات مثبت شود، پزشک نمونه برداری از روده را پیشنهاد خواهد داد تا بیماری شما تایید شود.

تشخیص به وسیله نمونه برداری از روده و این کار توسط پزشک متخصص گوارش انجام می شود. نمونه از روده باریک گرفته می شود تا میزان آسیب به سلول ها بررسی شود. لازم به ذکر است که قبل از انجام آزمایش خون و نمونه برداری برای تشخیص سلیاک، نباید از رژیم فاقد گلوتن پیروی کنید.

«راه های درمان سلیاک»

سلیاک نیز مانند بسیاری از بیماری ها، درمان قطعی ندارد و به فرد مبتلا توصیه می شود که فقط رژیم غذایی بدون گلوتن را پیش بگیرد. گلوتن در مواد غذایی زیادی وجود دارد و پزشک معالج شما را از خوردن این مواد منع می ‌کند. اصلی ترین غذاهایی که باید از وعده‌ های بیماران مبتلا به سلیاک حذف شوند، شامل موارد زیر است؛

  • آرد سمولینا
  • مالت جو و چاودار
  • بعضی از ویتامین‌ها و مکمل‌های غذایی
  • نگهدارنده‌ها و مواد افزودنی
  • برخی از داروها…

امروزه غذاهای فرآوری و بسته بندی شده، حاوی گلوتن مخفی هستند که ممکن است ناآگاهانه توسط بیماران مصرف شوند. بیماران باید همیشه برچسب مواد غذایی را به دقت مطالعه کنند و قبل از مصرف، از فاقد گلوتن بودن محصولات اطمینان حاصل کنند.

حساسیت بیماران سلیاکی به گلوتن متفاوت است، با وجود این، مبتلایان به این بیماری باید دقت کنند که گاهی اگرچه ممکن است علامت بالینی در اثر مصرف گلوتن وجود نداشته باشد اما همچنان به سلول های روده ای آسیب وارد می شود. معمولا نیازی به دریافت دارو برای درمان سلیاک، به جز در برخی شرایط خاص(مثلا در افرادی که دچار درماتیت هرپتی فرم هستند)، وجود ندارد.

شما می توانید در صورت وجود علائم مرتبط با سلیاک به متخصص گوارش مراجعه کنید و انجام آزمایشات مورد نیاز خود را به یوتی ­تست بسپارید. در بستر آنلاین یوتی­ تست، امکان درخواست انجام آزمایشات و نمونه گیری در منزل و یا محل کار شما، به آسانی امکان پذیر است.

0 دیدگاهبستن دیدگاه‌ ها

ارسال دیدگاه